Ngày 15/10 hằng năm là dịp tôn vinh ý nghĩa của cây gậy trắng đối với người mù, người nhìn kém, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về quyền được đi lại an toàn, sống độc lập và tham gia bình đẳng vào đời sống xã hội. Với người sử dụng, cây gậy trắng là người bạn đồng hành trên hành trình học tập, lao động và làm chủ cuộc sống.
Từ công cụ hỗ trợ đến một ngày nâng cao nhận thức
Một dấu mốc quan trọng trong lịch sử Ngày Cây gậy trắng diễn ra tại Hoa Kỳ năm 1964. Ngày 6/10/1964, một nghị quyết chung của Quốc hội Hoa Kỳ được phê chuẩn, cho phép Tổng thống công bố ngày 15/10 hằng năm là “White Cane Safety Day”, có thể dịch là “Ngày An toàn với cây gậy trắng”. Cũng trong ngày 6/10, Tổng thống Lyndon B. Johnson ký tuyên cáo đầu tiên, công bố ngày 15/10/1964 là ngày hưởng ứng sự kiện này.
Ngay từ tuyên cáo đầu tiên, cây gậy trắng đã được ghi nhận là biểu tượng cho khả năng tự đi lại của người mù. Thông điệp được nhấn mạnh là nâng cao nhận thức của cộng đồng, khuyến khích người tham gia giao thông quan tâm đến sự an toàn của người sử dụng gậy, qua đó tạo điều kiện để người mù chủ động hơn trong cuộc sống.
Qua thời gian, ý nghĩa của ngày 15/10 tiếp tục được mở rộng. Bên cạnh an toàn khi di chuyển, ngày này còn là dịp ghi nhận những đóng góp của người mù, người nhìn kém và thúc đẩy cơ hội bình đẳng trong giáo dục, việc làm, tiếp cận công nghệ và các hoạt động xã hội.
Cây gậy trắng và quyền làm chủ cuộc sống
Với người mù, người nhìn kém có nhu cầu sử dụng, cây gậy trắng là công cụ hỗ trợ di chuyển quan trọng. Khi được hướng dẫn kỹ năng định hướng và di chuyển phù hợp, người sử dụng có thể dùng gậy để thăm dò bề mặt phía trước, nhận biết vật cản và sự thay đổi của lối đi, từ đó chủ động hơn trên hành trình của mình.
Giá trị của cây gậy trắng còn nằm ở những cơ hội mà việc di chuyển mang lại: đến trường, đến nơi làm việc, gặp gỡ bạn bè, tham gia sinh hoạt cộng đồng hay tự thực hiện những công việc hằng ngày. Bởi vậy, cây gậy trắng mang ý nghĩa sâu sắc về phẩm giá, tự do và sự độc lập của người sử dụng.
Sống độc lập bao gồm quyền tự quyết định và lựa chọn sự hỗ trợ phù hợp với nhu cầu của bản thân. Tôn trọng người mù cũng là tôn trọng khả năng, mong muốn và cách thức di chuyển của mỗi người.
Từ nhận thức đến những hành động thiết thực
Ý nghĩa của Ngày Cây gậy trắng cần được tiếp nối bằng những việc làm cụ thể trong đời sống hằng ngày. Một lối đi thông thoáng, một điểm dừng xe buýt dễ tiếp cận hay một lời đề nghị giúp đỡ đúng cách đều có thể góp phần tạo nên môi trường an toàn, thuận tiện hơn.
Khi gặp người sử dụng gậy trắng, mỗi người có thể thể hiện sự tôn trọng và hỗ trợ bằng những hành động đơn giản:
- Chủ động chào hỏi và hỏi họ có cần giúp đỡ hay không; chỉ hỗ trợ khi được đồng ý.
- Khi được nhờ dẫn đường, hỏi cách hỗ trợ mà người đó mong muốn; tránh bất ngờ kéo tay, đẩy người hoặc cầm vào gậy.
- Khi chỉ đường, mô tả rõ hướng đi và những đặc điểm cần lưu ý, hạn chế dùng các từ khó xác định như “đằng kia”, “chỗ đó”.
- Giữ vỉa hè, lối sang đường và đường dẫn hướng thông thoáng; không đặt vật dụng, đỗ xe gây cản trở.
- Khi điều khiển phương tiện, chú ý quan sát, giảm tốc độ và tạo điều kiện để người đi bộ qua đường an toàn.
Cùng với đó, việc xây dựng công trình công cộng, phương tiện giao thông, website và dịch vụ có khả năng tiếp cận cần được quan tâm thường xuyên. Những thay đổi này giúp người mù có thêm điều kiện tham gia đầy đủ vào đời sống cộng đồng.
Đồng hành cùng người mù bằng sự tôn trọng và cơ hội
Đối với tổ chức Hội Người mù, ngày 15/10 là dịp để tiếp tục lan tỏa nhận thức đúng về năng lực và nhu cầu của hội viên; vận động nguồn lực hỗ trợ gậy trắng, hướng dẫn kỹ năng định hướng và di chuyển; đồng thời thúc đẩy các điều kiện tiếp cận trong học tập, lao động và sinh hoạt.
Các hoạt động hưởng ứng sẽ có ý nghĩa hơn khi người mù trực tiếp chia sẻ trải nghiệm, nêu nhu cầu và tham gia đề xuất giải pháp. Tiếng nói của người sử dụng chính là cơ sở quan trọng để sự hỗ trợ trở nên phù hợp và thiết thực.
Hưởng ứng Ngày Quốc tế Cây gậy trắng 15/10, mỗi chúng ta hãy cùng xây dựng một cộng đồng tôn trọng sự khác biệt, bảo đảm lối đi an toàn và mở rộng cơ hội bình đẳng. Khi những rào cản được gỡ bỏ, người mù sẽ có thêm điều kiện phát huy năng lực, theo đuổi mục tiêu và đóng góp cho xã hội.
Mỗi lối đi thông thoáng, mỗi sự hỗ trợ đúng cách, mỗi cơ hội được mở ra đều góp phần để người mù tự tin bước tới và làm chủ cuộc sống của mình.